پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 11 |
| تعداد شمارهها | 234 |
| تعداد مقالات | 2,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,803,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,763,807 |
تبیین مدل مفهومی برای کالبد معماری مراکز آموزش عالی مهارتمحور با تکیه بر مؤلفههای اثربخش روانشناسی محیطی | ||
| فناوری آموزش | ||
| دوره 19، شماره 3 - شماره پیاپی 75، تیر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/tej.2025.11688.3181 | ||
| نویسندگان | ||
| نرجس خسروجردی* 1؛ رضا میرزایی1؛ سید مسلم سیدالحسینی2 | ||
| 1گروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران | ||
| 2گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 08 بهمن 1403، تاریخ بازنگری: 10 فروردین 1404، تاریخ پذیرش: 07 خرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| پیشینه و اهداف: کالبد معماری محیط یادگیری و مهارتآموز، نقش مؤثری در پاسخ به نیازها و شکلگیری رفتارهای یادگیری فراگیران دارد. در ایران، با وجود تأکید بر آموزش مهارتمحور و بهرهگیری از مفاهیم روانشناسی محیطی در معماری کالبدی، در بسیاری از مراکز آموزش عالی مهارتمحور مانند دانشکده مهارت و کارآفرینی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، این مهم نادیده گرفته شده است. این خلأ معماری منجر به فقدان آسایش کالبدی، تعلق خاطر مکانی، ناکارآمدی در یادگیری و نارضایتی فراگیران میشود. مرور ادبیات تحقیق، طیف گسترده اما پراکنده و عدم انسجام مطالعات در این حوزه را نشان میدهد. در این پژوهشها پرداختن به تعامل میان کیفیت کالبد معماری، قابلیتهای محیطی و رفتارهای یادگیری کمرنگ بوده و ارائه مدلی مفهومی برای بهینهسازی کالبد معماری محیط یادگیری ازجمله مراکز آموزش عالی مهارتمحور، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش سعی دارد با هدف تبیین مدلی مفهومی برای کالبد معماری مراکز آموزش عالی مهارتمحور با تکیه بر مؤلفههای اثربخش روانشناسی محیطی به ارائه مدلی کارآمد، رفتارساز و تعمیمپذیر بپردازد. در این راستا دانشکده مهارت و کارآفرینی دانشگاه آزاداسلامی مشهد بهعنوان نمونه مطالعاتی مورد واکاوی قرار میگیرد. روشها: این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد سیستماتیک میباشد و در آن از روش تحلیل دادهبنیاد با سه نوع کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شدهاست. گردآوری دادهها از طریق مطالعات اسنادی، پیمایش و روش دلفی صورت گرفته و تحلیل آنها با نرمافزار MAXQDA انجام شده است. در نهایت، برای سطحبندی متغیرهای مدل مفهومی، از مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) استفاده شده است. یافتهها: در پژوهش حاضر، تبیین مدل مفهومی برای کالبد معماری دانشکده مهارت و کارآفرینی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد انجام میشود. پس از استخراج دیدگاههای صاحبنظران داخلی و خارجی، دادهها کدگذاری شده و براساس شباهت مضامین دستهبندی میشوند. در مرحله کدگذاری باز و محوری، ۷۰ شناسه و ۵۰ مشخصه حاصل میشود. مشخصهها با استفاده از روش دلفی خبرگان و از طریق پرسشنامه بسته و مصاحبه عمیق بررسی و گزینش میشوند. نتایج کدگذاری گزینشی شامل ۶ متغیر اصلی و ۲۸ متغیر فرعی است. این متغیرها معرف ابعاد و مؤلفههای اثربخش روانشناسی محیطی و کالبد معماری در نمونه مطالعاتی فوق هستند. دادههای کیفی در نرمافزار MAXQDA تحلیل شده و در قالب نمودار درختی گرافیکی ارائه میشود. در این نمودار، ارتباط بین ابعاد و مؤلفههای روانشناسی محیطی نمایش داده میشود. در نهایت از روش مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) برای سطحبندی و شناسایی روابط علی متغیرهای مدل مفهومی استفاده میشود. براساس نمودار درختی حاصل از نرمافزار MAXQDA، متغیرهای مؤثر بر کالبد معماری نمونه مطالعاتی، شامل ۴ بعد و ۲۰ مؤلفه روانشناسی محیطی میباشند نتیجهگیری: ارزیابی متعیرها با روش (ISM) نشان میدهد؛ ابعاد احساس و عملکرد بهترتیب در سطح اول و دوم و ابعاد اجتماعی - فرهنگی و معنابخشی در سطح سوم قرار میگیرند. این سطوح نشانگر میزان تأثیرگذاری آنها بر کالبد معماری هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روان شناسی محیطی؛ کالبد معماری؛ آموزش عالی مهارت محور؛ یادگیری فعال و مشارکتی؛ تعلق خاطر مکانی؛ رضایتمندی فراگیران | ||
| موضوعات | ||
| محیط های یادگیری مبتنی بر فناوری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Formulation of a Conceptual Model for the Architectural Form of Skill-Oriented Higher Education Centers based on Effective Components of Environmental Psychology | ||
| نویسندگان [English] | ||
| N. Khosrojerdi1؛ R. Mirzaei1؛ S. M. Seyedol Hosseini2 | ||
| 1Department of ART and Architecture, Bi.C., Islamic Azad University, Birjand, Iran | ||
| 2Department of Urbanism, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: The physical Form of learning environments and their environmental affordances significantly influence learners’ behavioral patterns and educational needs. Despite Iran’s emphasis on skill-oriented pedagogy and the theoretical alignment between architectural design and environmental psychology, many academic spaces—such as the Faculty of Skills and Entrepreneurship at Islamic Azad University of Mashhad—lack integration of these principles. This gap manifests in inadequate physical comfort, diminished place attachment, and reduced educational effectiveness. The research underscores the scattered yet substantial scholarly discourse on spatial design, environmental potentials, and learning behavior, while noting the absence of a unified conceptual model. To address this, the study proposes a framework rooted in environmental psychology to guide the architectural design of skill-based higher education centers. The model aspires to be both comprehensive and adaptable, enhancing spatial responsiveness to pedagogical needs. The Faculty of Skills and Entrepreneurship serves as a contextual case study, supporting the framework’s application, validation, and generalization across similar educational environments Methods: This study employed a qualitative methodology based on grounded theory, using open, axial, and selective coding through MAXQDA software. Data were gathered via document analysis, surveys, and expert Delphi interviews. The conceptual model was developed and structured using Interpretive Structural Modeling (ISM) to hierarchize key variables. Findings: This study developed a conceptual model specific to the architectural setting of the Faculty of Skills and Entrepreneurship at Islamic Azad University of Mashhad. Expert insights guided the thematic grouping of open and axial coding results into 70 identifiers and 50 attributes. Through Delphi validation, 6 core dimensions and 28 components related to environmental psychology in educational spaces were identified. MAXQDA analysis enabled the graphical visualization of these variables in a hierarchical tree structure. Finally, Interpretive Structural Modeling (ISM) defined the causal relationships among the model’s key dimensions. Using MAXQDA and ISM, the study categorized environmental psychology factors into 4 observable and 20 latent variables. Conclusion: on of variables using the Interpretive Structural Modeling (ISM) method indicated that the emotional and functional dimensions occupy Levels 1 and 2, respectively, while the socio-cultural and meaning-making dimensions were positioned at Level 3. These hierarchical levels reflected the relative degree of influence each dimension exerts on the architectural form. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Environmental Psychology Architectural Form, Skill-Oriented Higher Education Active and Collaborative Learning, Experiential Learning, ense of Place Attachment, Learner Satisfaction | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||