پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 11 |
| تعداد شمارهها | 234 |
| تعداد مقالات | 2,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,803,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,763,807 |
تاٌثیر سم زدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیکی بر ابعاد مختلف سلامت روانی – اجتماعی: (مرور نظام مند) | ||
| فناوری آموزش | ||
| مقاله 5، دوره 19، شماره 4 - شماره پیاپی 76، مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/tej.2026.11995.3215 | ||
| نویسندگان | ||
| صدیقه احمدی* 1؛ زهرا زینلی2 | ||
| 1امیرآباد شمالی، بالاتر از بیمارستان قلب، نبش کوچه دوم(شهید کاظمیان)، پلاک 1839، طبقه هفتم، واحد 53، مرکز مشاوره رسش | ||
| 2دانشجوی مشاوره گرایش مدرسه، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 08 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 29 خرداد 1404، تاریخ پذیرش: 29 مرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| پیشینه و اهداف: در عصر حاضر، حضور ابزارهای دیجیتال در زندگی روزمره افراد به شدت افزایش یافته است. استفاده بیش از حد از صفحات الکترونیک در جنبههای مختلف زندگی تمامی انسانها در سنین مختلف تأثیرات قابل توجهی داشته است؛ به نحوی که شدت کار با ابزار دیجیتال و اینترنت، میتواند تأثیرات منفی جدی بر ابعاد سلامت روانی-اجتماعی به عنوان یکی از ارکان اساسی سلامت عمومی داشته باشد. این مفهوم به ابعاد مختلفی از جمله سلامت جسمی، سلامت روانی، سلامت عاطفی و سلامت اجتماعی مربوط میشود. در این راستا، مفاهیمی مانند سمزدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیکی به عنوان راهکارهایی نوین برای مقابله با آسیبهای ناشی از بکارگیری مفرط فناوری مطرح شدهاند. سمزدایی دیجیتال به معنای توقف موقت، آگاهانه و هدفمند در استفاده از ابزارهای دیجیتال با هدف کاهش استرس، بهبود تمرکز، و ارتقای کیفیت تعاملات اجتماعی تعریف میشود. در مقابل، پرهیز الکترونیکی اشاره به خودداری ارادی یا محدودسازی آگاهانه استفاده از فناوریهای دیجیتال در زمانها یا موقعیتهای خاص دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات سمزدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیکی بر ابعاد مختلف سلامت روانی - اجتماعی است. روشها: طرح پژوهش از لحاظ هدف، بنیادی از نوع توصیفی و مطالعه مروری می باشد. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی مرتبط با موضوع در بازه زمانی 2000 تا 2024 بود که از پایگاههای معتبری مانند گوگل اسکالر، آکسفرد یونی ورسیتی پرس، ریسرچ گیت، اشپرینگر، پابمد، آکادمیا، ساینس دایرکت، اسکوپوس، وب آف ساینس، سید و فرانسیس استخراج گردید. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، ابتدا 68 مقاله که در برگیرنده کلیدواژگان پژوهش بودند (سم زدایی دیجیتال، صفحات الکترونیک، دنیای دیجیتال، سلامت روانی، سلامت اجتماعی) وارد مطالعه شده شدند. پس از اعمال معیارهای ورود (ارتباط موضوعی، دسترسی کامل، سال انتشار، اعتبار علمی) و معیارهای خروج (عدم ارتباط مستقیم، تکراری بودن، کیفیت پایین)، براساس ارزیابی کیفی نهایی، 25مقاله برای تحلیل نهایی و در راستای پاسخگویی به سؤال پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند. یافتهها: نتایج یافته های مروری در پنج گروه (کودکان خردسال و نوپا؛ کودکان مقطع ابتدایی؛ نوجوانان، دانشجویان و بزرگسالان) مورد بررسی قرار گرفت. در مقوله اول مشخص شد که سم زدایی دیجیتال خلق و خو، تمرکز، خواب و رفتار کودک را بهبود می بخشد. در مقوله دوم یافته ها حاکی از آن بود که این برنامه های سم زدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیک باعث بهبود تعاملات اجتماعی دانش آموزان در مدارس و کاهش حواس پرتی و افزایش توجه و تمرکز آن ها در کلاس بوده است. در مقوله نوجوانان، سم زدایی بر کاهش نوموفوبیا آنها اثرگذار بوده و در گروه دانشجویان یافته ها نشان داد که سم زدایی موجب بهبود خودتنظیمی و کاهش سطح استرس آنها شده است. درنهایت در مقوله آخر یافته ها نشان می دهند که پرهیز الکترونیک موجب افزایش کیفیت سبک زندگی بزرگسالان شده است. در نتیجه تمامی پژوهش ها (به جز موارد معدود) اثربخشی برنامه های سم زدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیک را بر ابعاد سلامت روانی - اجتماعی در رده های مختلف سنی تایید کرده اند. نتیجهگیری: باتوجه به نتایج پژوهش حاضر، بر ضرورت همکاری بین صنعت، دولت، آموزش و پرورش، والدین و تمامی نهادها و افراد در جهت افزایش آگاهی و نیز تدوین برنامه های موٌثر سم زدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیک (بویژه در گروههای در معرض خطر مانند کودکان زیر دوسال، بچه های دارای اختلال خاص و دارای نیازهای ویژه و دانش آموزان)، تاکید می گردد. به طور کلی می توان از یافته های بدست آمده از این پژوهش چنین استنباط کرد که افزایش آگاهی و برنامه ریزی در زمینه کاهش تاثیرات منفی صفحات الکترونیک امری ضروری به نظر می رسد. همکاری سازمان هایی از جمله وزارت آموزش و پرورش با مسئولین آموزشی و معلمان مدارس و همراهی والدین با آنها جهت اجرای هدفمند برنامه های سم زدایی باعث بیشرفت عملکردهای تحصیلی و فردی دانش آموزان می گردد. این پژوهش، با بررسی اثرات سمزدایی دیجیتال و پرهیز الکترونیکی، نشان داد که ارتقای تمامی ابعاد سلامت روانی-اجتماعی افراد در عصر دیجیتال از طریق کاهش استفاده مکرر از فناوری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سم زدایی دیجیتال؛ صفحات الکترونیک؛ پرهیز الکترونیک | ||
| موضوعات | ||
| روانشناسی فناوری آموزش | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The effect of digital detox and electronic abstinence on various dimensions of psycho-social health: (A systematic review) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| sedigheh ahmadi1؛ Zahra Zeinali2 | ||
| 1Associate Professor of Counseling Department of Kharazmi University | ||
| 2a graduate student in School Counseling, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: In the current era, the presence of digital devices in everyday life has increased dramatically. Excessive screen use has had significant impacts on people of all ages. The intensity of using digital devices and the internet can have serious negative effects on the dimensions of psycho-social health, as one of the fundamental pillars of public health. This concept encompasses multiple dimensions, including physical, mental, emotional, and social health. In this regard, concepts such as digital detox and electronic abstinence have been proposed as novel strategies to mitigate harms associated with excessive technology use. Digital detox is defined as a temporary, intentional, and purposeful pause in using digital devices aimed at reducing stress, improving concentration, and enhancing the quality of social interactions. In contrast, electronic abstinence refers to the voluntary or deliberate limitation of digital technology use during specific times or situations. The objective of this study was to examine the effects of digital detox and electronic abstinence on various dimensions of psycho-social health. Methods: The research design was fundamental in purpose, descriptive in nature, and constituted a systematic review. The research population consisted of scientific articles related to the topic published between 2000 and 2024, retrieved from reputable databases including Google Scholar, Oxford University Press, ResearchGate, Springer, PubMed, Academia, ScienceDirect, Scopus, Web of Science, SID, and Taylor & Francis. Using purposive sampling, initially 68 articles containing the research keywords (digital detox, electronic screens, digital world, mental health, social health) were included. After applying inclusion criteria (topical relevance, full-text availability, publication year, scientific credibility) and exclusion criteria (lack of direct relevance, duplication, low quality), based on final quality assessment, 25 articles were selected for final analysis to answer the research question. Findings: Results were analyzed across five age groups: infants and toddlers; elementary school children; adolescents; university students; and adults. In the first category, digital detox was found to improve young children's mood, concentration, sleep, and behavior. In the second category, the findings indicated that this program enhances students’ social interactions at school and reduces distractions while increasing attention and concentration in class. In the third category, digital detox was effective in reducing nomophobia among adolescents. In the fourth category, digital detox was found to improve self-regulation and reduce stress levels among university students. Finally, in the fifth category, electronic abstinence was found to enhance quality of life among adults. Consequently, with few exceptions, all studies confirmed the effectiveness of digital detox and electronic abstinence programs in improving psycho-social health across age groups. Conclusion: Based on the findings of the current study, collaboration between industry, government, education systems, parents, and relevant institutions and individuals is essential to increase awareness and develop effective digital detox and electronic abstinence programs, particularly for at-risk groups such as children under age two, children with special needs, and students. Overall, the findings of this study indicated that raising awareness and implementing structured programs to mitigate the negative effects of electronic screens is essential. Collaboration of organizations, including the Ministry of Education, with educational officials and school teachers, coupled with parental cooperation for the purposeful implementation of detox programs, leads to improved academic and individual performance of students. This study, by examining the effects of digital detox and electronic abstinence, demonstrated that enhancing all dimensions of individuals' psycho-social health in the digital age is achievable through reducing excessive technology use. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Digital Detox, Electronic Screens, Mental Health, Social Health, Electronic Abstinence | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 18 |
||