پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 11 |
| تعداد شمارهها | 234 |
| تعداد مقالات | 2,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,803,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,763,807 |
پیشایندها، فرآیندها و پیامدهای استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی در توانمندسازی پژوهشی دانشجویان: یک مطالعه فراترکیب نظریهپردازانه | ||
| فناوری آموزش | ||
| مقاله 3، دوره 19، شماره 4 - شماره پیاپی 76، مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/tej.2025.11930.3208 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا رفعت جو؛ الهام حیدری* ؛ قاسم سلیمی؛ مهدی محمدی؛ فهیمه کشاورزی | ||
| گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز | ||
| تاریخ دریافت: 18 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 31 تیر 1404، تاریخ پذیرش: 23 شهریور 1404 | ||
| چکیده | ||
| پیشینه و اهداف: فناوری اطلاعات و ارتباطات، به ویژه هوش مصنوعی، نقش مهمی در بهبود مهارتهای دیجیتال، ارتقای کیفیت یادگیری و تسهیل فرآیندهای آموزشی و پژوهشی دارد. این فناوریها با شخصیسازی آموزش و خودکارسازی فرآیندها، شکافهای آموزشی را کاهش داده و کارایی پژوهشهای علمی را افزایش میدهند. دانشگاهها نیز با تأمین زیرساختهای پژوهشی و ترویج فرهنگ پژوهش، نقش کلیدی در توسعه علم و افزایش رقابتپذیری علمی ایفا میکنند. مطالعه حاضر به بررسی نقش دستیارهای هوش مصنوعی در توانمندسازی پژوهشی دانشجویان و شناسایی پیشایندها و پیامدهای مرتبط با آن میپردازد. هدف این پژوهش، طراحی مدلی مفهومی برای بهرهبرداری مؤثر از این فناوریها در فرآیندهای دانشگاهی است تا بتواند به سیاستگذاریهای آموزشی و پژوهشی در راستای تحول دیجیتال کمک کند. روشها: این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهرهگیری از روش فراترکیب نظریهساز، مطابق با مراحل ششگانه سندلوفسکی و باروسو انجام شد. در این مسیر، با جستجو در پایگاههای اطلاعاتی معتبر مانند مگایران، جهاد دانشگاهی، وب آو ساینس، سیج و گوگل اسکولار، تعداد ۱۸۷ مقاله مرتبط شناسایی گردید که در نهایت ۶۵ مقاله برای تحلیل عمیق محتوایی انتخاب و بررسی شدند. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که دستیارهای هوش مصنوعی در توانمندسازی پژوهشی دانشجویان آموزش عالی در سه حوزه پیشایندها، فرآیندها و پیامدها قابل تحلیل هستند. پیشایندهای این فناوری شامل پنج مضمون اصلی: کنجکاوی فناورانه، دانش استفاده از هوش مصنوعی، مهارتهای نگارش علمی، مهارتهای زبان انگلیسی و دسترسی و پذیرش فناوری هستند. فرآیندهای مرتبط نیز شامل ده مضمون اصلی: مدیریت منابع دیجیتال، خودراهبری در انجام پژوهش، ایدهپردازی در موضوع پژوهش، دریافت بازخورد مداوم، بازبینی و اصلاح متن، جستجوی هدفمند اطلاعات، شخصیسازی تجربیات پژوهشی، تحلیل دادهها، بهبود کیفیت محتوا و ویرایش، و بازبینی و انتشار پژوهشها میشوند. در نهایت، پیامدهای این فرایندها را میتوان در هشت مضمون اصلی: کاهش استرس در نگارش، دریافت بازخورد فوری، بهبود ساختار پژوهش، تعمیق تفکر انتقادی، حواسپرتی دیجیتال، وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی، مسائل حریم خصوصی و نقض مسائل اخلاقی، و تسهیل و تسریع پژوهش دستهبندی کرد. نتیجهگیری: تحول آموزش با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، بهویژه هوش مصنوعی، در دنیای امروز موجب بهبود مهارتهای دیجیتال و تسهیل فرآیندهای آموزشی و پژوهشی شده است. این فناوریها فرصتهای جدیدی را برای بهینهسازی فرآیندها ایجاد کردهاند، اما چالشهایی از جمله مسائل اخلاقی و فرهنگی نیز به همراه دارند. این پژوهش بر اهمیت مدیریت دقیق این مسائل و ضرورت توجه به چالشهای اخلاقی و اجتماعی استفاده نادرست از فناوریها تأکید دارد. یافتهها نشان میدهند که دستیارهای هوش مصنوعی در توانمندسازی پژوهشی دانشجویان نقش مؤثری دارند، بهویژه در زمینههای کنجکاوی فناورانه، مهارتهای نگارش علمی و دسترسی به فناوری. همچنین، استفاده از این ابزارها فرآیندهای پژوهشی را بهبود بخشیده و بهرهوری علمی دانشجویان را افزایش داده است. با این حال، وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی ممکن است موجب کاهش تفکر مستقل و ایجاد چالشهای اخلاقی مانند نقض حریم خصوصی شود. برای بهرهبرداری بهینه از این فناوریها، نیاز به رویکردی جامع و متوازن است که مزایا را بهرهبرداری کرده و چالشها را مدیریت کند. این پژوهش بهویژه با شناسایی پیشایندها، فرآیندها و پیامدهای استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی، مبنای نظری جدیدی برای مطالعات آینده ایجاد میکند. پیشنهاد میشود که سیاستگذاران و مدیران دانشگاهی در طراحی برنامههای آموزشی از این ابزارها بهره ببرند تا کیفیت فرآیندهای پژوهشی و آموزشی بهبود یابد. همچنین، پژوهشهای آینده باید به جنبههای جغرافیایی، فرهنگی و اجتماعی استفاده از هوش مصنوعی در کشورهای مختلف توجه بیشتری داشته باشند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هوش مصنوعی؛ توانمندی پژوهشی؛ آموزش عالی؛ دستیارهای هوشمند؛ پژوهش هوشمند | ||
| موضوعات | ||
| هوش مصنوعی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Antecedents, processes, and outcomes of using AI assistants in enhancing students’ research literacy: A constructive meta-synthesis study | ||
| نویسندگان [English] | ||
| zahra rafatjoo؛ Elham Heidari؛ Ghasem Salimi؛ Mehdi Mohammadi؛ Fahimeh Keshavarzi | ||
| Department of Educational Management and Planning, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: Information and communication technologies (ICTs), especially artificial intelligence (AI), play an important role in improving digital skills, enhancing the quality of learning, and facilitating educational and research processes. These technologies reduce educational gaps and increase the efficiency of scientific research by personalizing education and automating processes. Universities also play a key role in the development of science and increasing scientific competitiveness by providing research infrastructure and promoting a research culture. The present study examines the role of AI assistants in empowering students in research and identifying their antecedents and consequences. This study aims to design a conceptual model for the effective use of these technologies in academic processes in order to help educational and research policies in line with digital transformation. Methods: This qualitative research was conducted using the theory-generating meta-synthesis approach, following the six-step process proposed by Sandelowski and Barroso. A total of 187 relevant articles were identified through searches in reputable databases such as Magiran, SID, Web of Science, Sage, and Google Scholar. Ultimately, 65 articles were selected for in-depth content analysis. Findings: The findings of the study show that the use of AI assistants in empowering higher education students in research can be analyzed in three areas of antecedents, processes, and outcomes. The antecedents of this technology include five main themes: technological curiosity, knowledge of using AI, scientific writing skills, English language skills, and access and acceptance of technology. The related processes also include ten main themes: digital resource management, self-directed research, ideation on the research topic, receiving continuous feedback, reviewing and revising the text, purposeful information search, personalizing research experiences, data analysis, improving content quality and editing, and reviewing and publishing research. Finally, the outcomes of these processes can be categorized into eight main themes: reducing stress in writing, receiving immediate feedback, improving research structure, deepening critical thinking, digital distraction, over-reliance on AI, privacy issues and ethical violations, and facilitating and accelerating research. Conclusion: The transformation of education using information and communication technologies, especially AI, in today's world has improved digital skills and facilitated educational and research processes. These technologies have created new opportunities for optimizing processes, but they also bring challenges, including ethical and cultural issues. This study emphasizes the importance of carefully managing these issues and the need to pay attention to the ethical and social challenges of improper use of technologies. The findings show that AI assistants play an effective role in empowering students in research, especially in the areas of technological curiosity, scientific writing skills, and access to technology. Also, the use of these tools has improved research processes and increased students' scientific productivity. However, excessive dependence on AI may reduce independent thinking and create ethical challenges such as privacy violations. To optimally utilize these technologies, a comprehensive and balanced approach is needed that exploits the benefits and manages the challenges. This research, in particular, by identifying the antecedents, processes, and consequences of the use of AI assistants, creates a new theoretical basis for future studies. It is suggested that policymakers and university administrators should use these tools in designing educational programs to improve the quality of research and educational processes. Also, future research should pay more attention to the geographical, cultural, and social aspects of the use of AI in different countries. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| AI, Research Capability, Higher Education, Intelligent Assistants, Smart Research | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 18 |
||