آمار

تعداد نشریات15
تعداد شماره‌ها244
تعداد مقالات2,485
تعداد مشاهده مقاله4,324,327
تعداد دریافت فایل اصل مقاله3,188,388
اسماعیلی, محسن, نظری, خسرو. (1405). نقش واسطه‌ای شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی. فناوری آموزش, 20(2), 257-270. doi: 10.22061/tej.2025.12378.3277
محسن اسماعیلی; خسرو نظری. "نقش واسطه‌ای شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی". فناوری آموزش, 20, 2, 1405, 257-270. doi: 10.22061/tej.2025.12378.3277
اسماعیلی, محسن, نظری, خسرو. (1405). 'نقش واسطه‌ای شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی', فناوری آموزش, 20(2), pp. 257-270. doi: 10.22061/tej.2025.12378.3277
اسماعیلی, محسن, نظری, خسرو. نقش واسطه‌ای شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی. فناوری آموزش, 1405; 20(2): 257-270. doi: 10.22061/tej.2025.12378.3277

نقش واسطه‌ای شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی

فناوری آموزش
مقاله 4، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 79، فروردین 1405، صفحه 257-270    اصل مقاله (1011.52 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/tej.2025.12378.3277
نویسندگان
محسن اسماعیلی؛ خسرو نظری*
گروه مدیریت آموزشی، پردیس شهید چمران، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
تاریخ دریافت: 20 مرداد 1404،  تاریخ بازنگری: 07 آذر 1404،  تاریخ پذیرش: 07 دی 1404 
چکیده
پیشینه و اهداف: اشتیاق تحصیلی و عوامل مؤثر بر آن یکی از شاخص‌های کلیدی در موفقیت آموزشی و ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان به شمار می‌آید. در این میان، مهارت‌های زندگی به‌عنوان مجموعه‌ای از توانایی‌های شناختی، هیجانی و اجتماعی می‌توانند بر اشتیاق تحصیلی تأثیرگذار باشند. همچنین، با گسترش استفاده از شبکه‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان و نقش دوگانه آن‌ها در تسهیل یا تضعیف تعاملات آموزشی، ضرورت بررسی چگونگی تأثیر این بسترها بر ارتباط میان مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی بیش‌ازپیش احساس می‌شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی شبکه‌های اجتماعی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی بود.
روش‌ها‌: این پژوهش از نظر طرح تحقیق، توصیفی و از نظر هدف، کاربردی بود. روش اجرای آن، توصیفی - پیمایشی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل ۴۵۲۱ دانش‌آموز دوره دوم ابتدایی ناحیه چهار قم بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۳۸۴ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای سنجش مهارت‌های زندگی از پرسش‌نامه مهارت‌های زندگی کودکان بابادی و مشکانی که چهار مؤلفه مهارت‌های اجتماعی، خود نظم‌دهی، خویشتن‌داری (خودمدیری) و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را در بین دانش‌آموزان ارزیابی می‌کند، استفاده شد. برای سنجش اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان، از پرسش‌نامه فردریکس و همکاران که سه مؤلفه اشتیاق رفتاری، اشتیاق عاطفی و اشتیاق شناختی را اندازه‌گیری می‌کند، بهره گرفته شد. برای سنجش میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی در بین دانش‌آموزان، از پرسش‌نامه جهانبانی (۲۰۱۸) که سه مؤلفه میزان استفاده، نوع استفاده و میزان اعتماد به کاربران را در بین دانش‌آموزان مورد ارزیابی قرار می‌دهد، استفاده شد. روایی محتوایی و صوری پرسش‌نامه‌ها، توسط ۱۰ نفر از اساتید گروه علوم تربیتی و مدیریت آموزشی موردتأیید قرار گرفت. سنجش پایایی نیز در دو مرحله، پیش از اجرای اصلی پژوهش و پس از آن انجام شد. پایایی پرسش‌نامه‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از معیار ۷/۰ بود که نشان‌دهنده پایایی مناسب پرسش‌نامه‌ها است. داده‌ها با آزمون همبستگی‌، تی، آزمون سوبل برای اثرهای میانجی، ضرایب مسیر و شاخص‌های برازش مدل در قالب مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS  تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که شبکه‌های اجتماعی نقش میانجی در رابطه بین مهارت‌های زندگی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. همچنین، مهارت‌های زندگی با مقدار آماره t برابر با ۶۲۹/۷، تأثیر معناداری بر شبکه‌های اجتماعی داشتند (001/0 p<). به همین ترتیب، شبکه‌های اجتماعی با مقدار آماره t برابر با ۲۶/۶ و سطح معناداری (001/0 p<) تأثیر معناداری بر اشتیاق تحصیلی نشان دادند. بااین‌حال، نتایج پژوهش نشان داد که مهارت‌های زندگی به‌تنهایی و به‌صورت مستقیم در سطح اطمینان ۹۵ درصد، اثر معناداری بر اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان ندارند  (535/0 t=، 05/0 <p)، اما از طریق تقویت و بهبود استفاده از شبکه‌های اجتماعی، به شکل غیرمستقیم موجب افزایش اشتیاق تحصیلی می‌شوند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که مهارت‌های زندگی به طور غیرمستقیم و شبکه‌های اجتماعی به طور مستقیم بر اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان تأثیرگذارند. براین‌اساس، می‌توان نتیجه گرفت که آموزش مهارت‌های زندگی، در کنار بهره‌گیری هدفمند و آگاهانه از شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند نقش مؤثری در تقویت اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان ایفا کند. همچنین، شبکه‌های اجتماعی مسیر معناداری را برای انتقال اثر مهارت‌های زندگی به اشتیاق تحصیلی فراهم می‌کنند و نقش واسطه‌ای آن از نظر آماری معتبر است. 
کلیدواژه‌ها
اشتیاق تحصیلی؛ شبکه‌های اجتماعی؛ مهارت‌های زندگی؛ دوره دوم ابتدایی
موضوعات
کاربرد فناوری های نوظهور در آموزش
عنوان مقاله [English]
The mediating role of social networks in the relationship between life skills and academic enthusiasm
نویسندگان [English]
M. Esmaeili؛ K. Nazari
Department of Educational Management, Shahid Chamran Campus, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Background and Objectives: Academic enthusiasm and the factors influencing it are among the key indicators of educational success and the enhancement of students’ psychological well-being. In this regard, life skills — as a set of cognitive, emotional, and social abilities — can affect academic enthusiasm. Moreover, with the increasing use of social networks among students and their dual role in either facilitating or weakening educational interactions, it has become increasingly necessary to examine how these platforms influence the relationship between life skills and academic enthusiasm. The present study aimed to investigate the mediating role of social networks in the relationship between life skills and academic enthusiasm among upper elementary school students.
Methods: From the perspective of research design, this study was descriptive, and in terms of purpose, it was applied. The research method was a descriptive survey of a correlational type, based on structural equation modeling (SEM). The statistical population consisted of 4,521 upper elementary school students from District 4 of Qom. Using the Krejcie and Morgan table, a sample of 384 students was selected through simple random sampling. To measure life skills, the Babadi and Meshkani Children’s Life Skills Questionnaire was used, which assesses four components among students: social skills, self-regulation, self-control (self-management), and social responsibility. To assess students’ academic enthusiasm, the Fredricks et al. (2012) Academic Engagement Questionnaire was utilized, which measures three components: behavioral engagement, emotional engagement, and cognitive engagement. To measure the use of social networks among students, the Jahanbani Social Networks Questionnaire was employed, evaluating three components: level of use, type of use, and level of trust in users. The content and face validity of the questionnaires were confirmed by 10 faculty members from the Department of Educational Sciences and Educational Management. Reliability was assessed in two stages — before and after the main implementation of the study. The Cronbach’s alpha coefficients for all questionnaires were above the 0.70 criterion, indicating acceptable reliability. Data were analyzed using correlation and t-tests, Sobel’s test for mediating effects, path coefficients, and model fit indices within the framework of structural equation modeling (SEM) using SmartPLS software.
Findings: The results showed that social networks play a mediating role in the relationship between life skills and students’ academic enthusiasm. Moreover, life skills had a significant effect on social networks, with a t-value of 7.629 (p < 0.001). Similarly, social networks had a significant effect on academic enthusiasm, with a t-value of 6.26 (p < 0.001).
However, the findings indicated that life skills alone did not have a direct and significant effect on students’ academic enthusiasm at the 95% confidence level (t = 0.535, p > 0.05). Nonetheless, through the enhancement and improvement of social network use, life skills indirectly contributed to an increase in academic enthusiasm.
Conclusion: The findings indicated that life skills indirectly, and social networks directly, influence students’ academic enthusiasm. Accordingly, it can be concluded that teaching life skills, alongside the purposeful and informed use of social networks, can play an effective role in enhancing students’ academic enthusiasm. Moreover, social networks provide a significant pathway for transferring the effects of life skills to academic enthusiasm, and their mediating role is statistically validated.
کلیدواژه‌ها [English]
Academic Enthusiasm, Social Networks, Life Skills, Upper Elementary School
مراجع
[1] Salari N, Zarei H, Rasoul Poor S, Ghasemi H, Hosseneianianfar A, Mohammadi M. The impact of social networking addiction on the academic achievement of university students globally: a meta-analysis. Public Health Pract. 2025;13(9). [In Persian]

doi:10.1016/j.puhip.2025.100584.

[2] Babalan Z, Karimianpour A, Dashti G. The role of quality of life in school and academic self-concept in academic enthusiasm among fifth- and sixth-grade elementary school students in Salas Babajani County. New Educ Approaches. 2017;12(1):75-91. [In Persian]. doi:10.22108/nea.2017.21751.

[3] Alilou M, Talebi P, Khadivi A. Improving students’ psychological capital through learning empowerment: school principals’ lived experiences. Res Educ Syst. 2023;17(61):33-45. [In Persian]. doi:10.22034/jiera.2023.394582.2960

[4] Mahmoudian H, Abbasi M, Pirani Z, Shahali Kabourani F. The role of emotional, cognitive, and behavioral learning enthusiasm in predicting students’ academic burnout. Cogn Strateg Learn. 2018;6(10):197-206. [In Persian]

doi:10.22084/j.psychogy.2017.8753.1242.

[5] Ghadampour E, Farhadi A, Naghibeiranvand F. The relationship among academic burnout, academic engagement, and performance of students of Lorestan University of Medical Sciences. Res Med Educ. 2016;8(2):60-8. [In Persian]

doi:10.18869/acadpub.rme.8.2.60.

[6] Lippman L, Rivers A. Assessing school engagement: a guide for out-of-school time program practitioners. Washington (DC): Child Trends; 2008.

[7] Aboutalebi H. The effect of academic motivation and academic seriousness on the academic achievement of female elementary school students in District 7 of Karaj. Q J Educ Manag Perspect. 2011;2(4):119-34. [In Persian]

doi:10.22034/jmep.2021.267311.1047.

[8] Sedaghat M, Abedin A, Hejazi E, Hassan Abadi H. Motivation, cognitive engagement, and academic achievement. Procedia Soc Behav Sci. 2011; 15:2406-10.

doi:10.1016/j.sbspro.2011.04.117.

[9] Cho MH, Cho Y. Instructor scaffolding for interaction and students’ academic engagement in online learning: mediating role of perceived online class goal structures. Internet High Educ. 2014;21:25-30. doi:10.1016/j.iheduc.2013.10.008.

[10] Stefansson KK, Gestsdottir S, Birgisdottir F, Lerner RM. School engagement and intentional self-regulation: a reciprocal relation in adolescence. J Adolesc. 2018; 64: 23-33. doi:10.1016/j.adolescence.2018.01.005.

[11] Greenwood CR, Beecher C, Atwater J, Petersen S, Ziegenbusch J, Irvin D. An ecobehavioral analysis of child academic engagement: implications for preschool children not responding to instructional intervention. Topics Early Child Spec Educ. 2018;37(4):219-33. doi:10.1177/0271121417741968.

[12] Abid N, Akhtar M. Relationship between academic engagement and academic achievement: empirical evidence of secondary school students. J Educ Res. 2020;23(1):48-61. doi:10.1002/pits.22538.

[13] Asadi A, Safari M. Investigating the relationship between social skills training and academic enthusiasm, social learning, and learning culture in school among first-year high school students in Ramyan City. Psychol Educ Sci Stud. 2023;16(64):193-208. [In Persian].

[14] Nakhostin Goldoost A, Ghazanfari A, Sharifi T, Chorami M. The effect of metacognitive skills training on academic self-efficacy and academic eagerness of 10th-grade male students in Ardabil. J Sch Psychol. 2019;8(2):131-55. [In Persian]

doi:10.22098/jsp.2019.817.

[15] Malekpourshahraki B, Ahmadi R, Ghazanfari A. Designing a special life skills training package for children and determining its effectiveness on the social skills of elementary school students. J New Psychol Res. 2024;18(72):256-75. [In Persian]

doi:10.22034/jmpr.2024.17345.

[16] Jamali-Paghleh Z, Jamali-Paghleh S, Jadidi-Feighan M, Nazari-Badi M. The effect of life skills training on the social adjustment and academic performance of adolescent female students. Knowl Res Appl Psychol. 2014;4(15):121-9. [In Persian]

[17] Ruga BK. Social skills and academic competence among senior high school students: a basis for a guidance program. J Elem Second Sch. 2024;2(1):59-74.

doi:10.31098/jess.v2i1.1686.

[18] Ahmadi G, Ozayi N, Godarzi M. The role of self-regulated learning strategies, student conflict, and hope in predicting student advancement. Educ Strategy Med Sci. 2019;12(5):19-28. [In Persian]

[19] Chen M, Xiao X. The effect of social media on the development of students’ affective variables. Front Psychol. 2022;13:1010766. doi:10.3389/fpsyg.2022.1010766.

[20] Ghavifekr S, Rosdy WAW. Teaching and learning with technology: effectiveness of ICT integration in schools. Int J Res Educ Sci. 2015;1(2):175-91. doi:10.21890/ijres.23596.

[21] Pakdamansavji A, Ganji K, Ahmadzadeh M. The effect of life skills training on students’ motivation, progress, and academic achievement. Soc Welf Sci Res Q. 2012;12(47):245-65. [In Persian]

[22] Sahebi-Kozeh-Kanan J, Panah-Ali A, Hosseini-Nasab SD. Structural relationships between academic emotions and responsibility with academic enthusiasm through self-concept in children of veterans. J New Psychol Res. 2021;16(62):46-61. [In Persian]

[23] Primack BA, Escobar-Viera CG. Social media as it interfaces with psychosocial development and mental illness in transitional-age youth. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2017;26(2):217-33. doi:10.1016/j.chc.2016.12.007.

[24] Saha R, Sarkar M. Social media disorder among Indian undergraduate medical students and its association with depression: an institution-based mixed-method study. Indian J Soc Psychiatry. 2020;36(4):289-95. doi:10.4103/ijsp.ijsp_42_20.

[25] Azizi SM, Soroush A, Khatony A. The relationship between social networking addiction and academic performance in Iranian students of medical sciences: a cross-sectional study. BMC Psychol. 2019;7:28. doi:10.1186/s40359-019-0305-0.

[26] Tülübaş T, Karakose T, Papadakis SA. Holistic investigation of the relationship between digital addiction and academic achievement among students. Eur J Investig Health Psychol Educ. 2023;13(10):2006-34. doi:10.3390/ejihpe13100143.

[27] Alshanqiti A, Alharbi OA, Ismaeel DM, Abuanq L. Social media usage and academic performance among medical students in Medina, Saudi Arabia. Adv Med Educ Pract. 2023;14:1401-12. doi:10.2147/AMEP.S434150.

[28] Al-Kathiri F. Beyond the classroom walls: Edmodo in Saudi secondary school EFL instruction, attitudes, and challenges. Engl Lang Teach. 2015;8(1):189-204. doi:10.5539/elt.v8n1p189.

[29] Kio SL. Extending social networking into the secondary education sector. Br J Educ Technol. 2015;47(4):721-33. doi:10.1111/bjet.12259.

[30] Yin T, Yin J, Xu Z. Chinese students’ perceptions of social networks and their academic engagement in technology-enhanced classrooms. Heliyon. 2023;9(11).

doi:10.1016/j.heliyon.2023.e21686.

[31] Stephens NM, Fryberg SA, Markus HR, Johnson CS, Covarrubias R. Unseen disadvantage: how American universities’ focus on independence undermines the academic performance of first-generation college students. J Pers Soc Psychol. 2012;102(6):1178-97. doi:10.1037/a0027143.

[32] Taghizadeh F, Reyhani P, Molavi N, Babakhanian M, Ghazanfarpour M, Mirzaee F, et al. Investigating the relationship between smartphone addiction and loneliness and its impact on motivation to progress in high school students. Int J Pediatr. 2019; 7(10):  10187-93. doi:10.22038/ijp.2019.41716.3514.

[33] Shaverdi T, Chitsaz MJ, Heidari H. The effects of online social networks on the quantitative academic performance of female secondary school students in Tehran. Technol Educ J. 2020;14(4):801-12. [In Persian].

doi:10.22061/jte.2019.3513.1887.

[34] Hamid S, Waycott J, Kurnia S, Chang S. Understanding students’ perceptions of the benefits of online social networking use for teaching and learning. Internet High Educ. 2015;26:1-9. doi:10.1016/j.iheduc.2015.02.004.

[35] Movahed A, Abbasi Z, Soroush H, Kashtgar M, Shoja F. The relationship between the use of virtual social networks and students’ academic enthusiasm. Cult Preserv Soc Cap. 2022;2(2):30-46. [In Persian]

doi:10.22034/ppsc.2023.9974.1018.

[36] Heiberger G, Harper R. Have you Facebooked Astin lately? Using technology to increase student involvement. New Dir Stud Serv. 2008;2008(124):19-35. doi:10.1002/ss.293.

[37] Rajabiyan Dehzireh M, Aliabadi K, Esmaeili Gujar S, Khedri Lilus L. A survey of the relationship between the use of virtual social networks and academic enthusiasm and engagement. Educ Strategy Med Sci. 2018;11(3):18-27. [In Persian].

[38] Assefa Y, Moges BT, Kumar T. Modelling the predictive effects of social media on the relationship between students’ engagement and academic achievement in higher education institutions. Inf Commun Technol Educ. 2023;10(1):1-18. doi:10.1080/2331186X.2023.2207801.

[39] Sadeghi Nasab I, Hariri N, Noubahar M, Bab Al-Hawaeji F. Studying students’ experiences of the role of virtual social networks in teaching and learning. Q J Educ Dev Cent Med Sci. 2011;12:216-31. [In Persian].

doi:10.22118/edc.2020.220440.1273.

[40] World Health Organization. Partners in life-skills education. Geneva: World Health Organization, Department of Mental Health; 2019.

[41] Taghieh NK, Liaqatdar MJ, Zamani BA. Investigating the quality of the life skills curriculum in junior secondary school from the perspective of teachers: presenting solutions for experts and teachers to improve it. New Educ Approaches. 2019;14(1):67-82. [In Persian].

doi:10.22108/nea.2019.112007.1252.

[42] Jabbari Zahirabadi A, Shariatmadari M, Delgoshaei Y, Kurdestani F. Presenting a management model for implementing life skills education for elementary school students. New Approach Educ Manag. 2021;12(51):167-84. [In Persian].

[43] Amoosoltani S, Yazdkhasti F, Oreyzi H, Abbasi Jondani J. The effectiveness of psychodrama with life-skills content on loneliness, happiness, affective relationships, and parental social support among adolescent girls dependent on cellphones. Couns Cult Psychother. 2021;12(45):239-68. In Persian]. doi:10.22054/qccpc.2020.49718.2316. [

[44] Babaei M. The effectiveness of life skills book training in improving the social skills, problem-solving ability, and self-esteem of female students in Mazandaran Province. Iran Evol Educ Psychol J. 2023;5(1):135-50. [In Persian].

[45] Allahverdiani K, Azemodeh M, Hashemi T, Esmaelpour K. The effectiveness of academic life skills and self-regulation of motivation training on the academic motivation of senior high school female students. IJLM. 2024;6(24):5-14. [In Persian]

doi:10.22034/iepa.2024.435702.1468.

[46] Maksum A, Widiana IW, Marini A. Path analysis of self-regulation, social skills, critical thinking, and problem-solving ability in social studies learning outcomes. Int J Instr. 2021;14(3):613-28. doi:10.29333/iji.2021.14336a.

[47] Ghorbani B, Tajik Esmaeili S, Torbati S. The role of media consumption in life skills: a study of the amount and type of Internet and virtual-space use. Sociol Res. 2022;16(1):137-61. [In Persian].

[48] Sharifi Rahnemo S, Fathi A, Yazdani Kalibar F, Sharifi Rahnemo M. The effectiveness of life skills training on communication skills, psychosocial security, and dependence on social networks in female students with cyberspace addiction. J Instr Eval. 2023;16(61):53-74. [In Persian]

doi:10.30495/jinev.2019.668241.

[49] Babadi A, Meshkani M. Life skills scale: development and standardization of a valid instrument for measuring the life skills of elementary school students. Educ Psychol Stud. 2011;8(14):1-22. [In Persian]

[50] Fredricks JA, McColskey W. The measurement of student engagement: a comparative analysis of various methods and student self-report instruments. In: Christenson SL, Reschly AL, Wylie C, editors. Handbook of research on student engagement. New York: Springer; 2012. p. 763-82.

doi:10.1007/978-1-4614-2018-7_37.

[51] Jahanbani N. Investigating the relationship between networks and social media and the mental health of primary school principals in Chabahar City [master’s thesis]. Bandar Jask: Islamic Azad University; 2018. [In Persian].

[52] Fornell C, Larcker DF. Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. J Mark Res. 1981;18:39-50. doi:10.2307/3151312.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 526
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب