پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 15 |
| تعداد شماره‌ها | 244 |
| تعداد مقالات | 2,492 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,382,140 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,233,222 |
پهنه‌بندی شدت تغییر کاربری زمین و همبسته‌های مکانی با استفاده از تحلیل گذار و یادگیری ماشین تبیین‌پذیر در شهرستان رامسر | ||
| پژوهش های سنجش از دور و اطلاعات مکانی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/jrsgr.2026.113569.1142 | ||
| نویسنده | ||
| امید غفاری علی آباد* | ||
| گروه نقشه برداری، دانشکده مهندسی ،دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 13 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 05 مهر 1405، تاریخ پذیرش: 07 مهر 1405 | ||
| چکیده | ||
| هدف: این پژوهش با هدف سنجش شدت و الگوی مکانی تغییر کاربری/پوشش زمین و تبیین پیشران‌های فضایی تغییر در شهرستان رامسر طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ انجام شد. روش‌ها: دو رستر هم‌ثبت‌شده با تفکیک مکانی ۱۰ متر و گستره معتبر مشترک ۷۲٬۶۰۳/۵۲ هکتار، شامل هفت طبقه آب، ساخته‌شده، زراعت، باغ، جنگل، مرتع و بایر، مقایسه شدند. ماتریس انتقال، تغییرات خالص و ناخالص، مبادله و شدت تغییر محاسبه شد. لکه‌های ساخته‌شده جدید با همسایگی هشت‌جهته استخراج و با شاخص گسترش منظر به گسترش لبه‌ای، میان‌افزا و برون‌افتاده طبقه‌بندی شدند. گرادیان‌های ارتفاع، شیب و فاصله از ساحل، راه، بافت ساخته‌شده و رودخانه، همراه با آماره گتیس–اُرد جی‌ستاره، برای بررسی الگوهای مکانی به‌کار رفتند. چهار گذار اصلی با رگرسیون لجستیک، تقویت گرادیانی حدی و مقادیر شاپلی تحلیل و انتقال‌پذیری مدل‌ها با اعتبارسنجی فضایی بلوکی ارزیابی شد. یافته‌ها: از کل گستره، ۵۳٬۴۵۰/۷۲ هکتار (۷۳/۶۲ درصد) پایدار و ۱۹٬۱۵۲/۸۰ هکتار (۲۶/۳۸ درصد) دچار تغییر نقشه‌ای بود؛ شدت یکنواخت سالانه ۲/۹۳۱ درصد به‌دست آمد. بایر با ۶٬۹۳۵/۹۷ هکتار بیشترین افزایش خالص و مرتع با ۵٬۵۴۴/۹۰ هکتار بیشترین کاهش خالص را داشتند. گذار مرتع به بایر با ۶٬۷۰۷/۵۱ هکتار بزرگ‌ترین جریان نقشه‌ای بود. طبقه ساخته‌شده ۱٬۳۹۲/۳۵ هکتار افزایش خالص داشت و گسترش لبه‌ای ۶۷/۱۹ درصد مساحت افزوده را تشکیل داد. ارتفاع در هر چهار مدل بیشترین میانگین سهم شاپلی را داشت، اما جهت ارتباط آن میان گذارها متفاوت بود. نتیجه‌گیری: تغییرات رامسر عمدتاً حاصل ترکیبی از گذارهای متقابل، گسترش ساخته‌شده و خوشه‌بندی مکانی بود و پیشران‌های توپوگرافی و دسترسی، رفتاری گذارویژه نشان دادند. | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Mapping Land-Use Change Intensity and Spatial Correlates Using Transition Analysis and Explainable Machine Learning in Ra | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Omid Ghaffari Aliabad | ||
| Department of Geomatics Engineering, University of Zanjan, Zanjan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| **Objective:** This study assessed the intensity and spatial patterns of land use/land cover change and identified spatial drivers of change in Ramsar County, Iran, between 2016 and 2025. **Methods:** Two co-registered 10-m land use/land cover rasters covering 72,603.52 ha and comprising seven classes were compared. Transition matrices, gross and net changes, exchanges, and change intensity were calculated. New built-up patches were identified using eight-neighbor connectivity and classified into edge-expansion, infilling, and outlying growth using the Landscape Expansion Index. Elevation, slope, and distances from the coast, roads, built-up areas, and rivers were analyzed using spatial gradients and Getis–Ord Gi* statistics. Four major transitions were modeled using logistic regression, extreme gradient boosting, and SHAP, with spatial block cross-validation. **Results:** Of the total area, 53,450.72 ha (73.62%) remained stable, while 19,152.80 ha (26.38%) experienced mapped transitions, corresponding to an annual uniform change intensity of 2.931%. Bare land showed the largest net increase (6,935.97 ha), whereas rangeland had the largest net decrease (5,544.90 ha). The rangeland-to-bare transition was the largest mapped flow (6,707.51 ha). Built-up areas increased by 1,392.35 ha, with edge expansion accounting for 67.19% of added area. Elevation had the highest mean absolute SHAP contribution across all four models, although its direction varied among transitions. **Conclusions:** Land-cover change in Ramsar reflected reciprocal transitions, built-up expansion, and spatial clustering, while topographic and accessibility-related drivers showed transition-specific relationships. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||