پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 15 |
| تعداد شمارهها | 239 |
| تعداد مقالات | 2,435 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,080,328 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,966,599 |
واکاوی حکمت سلسلهمراتب حضور در معماری مساجد اسلامی مبتنی بر هستیشناسی صدرالمتألهین | ||
| پژوهش های هستی شناختی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 23 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22061/orj.2026.12549.915 | ||
| نویسنده | ||
| علی صادقی حبیب آباد* | ||
| استادیار گروه مهندسی معماری، عضو هیات علمی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 31 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 28 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 23 تیر 1405 | ||
| چکیده | ||
| رعایت اصل سلسلهمراتب فضایی و حرکتی در معماری مساجد اسلامی تلاشی هوشمندانه برای فراهمسازی گذری تدریجی از جهان مادی به مراتب والاتر معنایی است. این پژوهش با هدف بررسی حکمت نهفته در سلسلهمراتب حضور در معماری مساجد اسلامی، بر پایه مبانی هستیشناسی ملاصدرا صورت گرفته است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و بر مطالعه تطبیقی متون فلسفی و تحلیل نقشههای معماری دو مسجد برجسته از دوره صفویه، یعنی مسجد امام و مسجد شیخ لطفالله اصفهان، استوار است. یافتهها حاکی از آن است که ساختار فضایی مساجد، از بخشهایی همچون جلوخان و دالان تا گنبدخانه و محراب، با مفاهیمی اساسی از حکمت متعالیه نظیر مراتب تشکیکی وجود، حرکت جوهری و اسفار اربعه تطابق دارد. هر یک از مراحل حضور در این فضاها میتواند جلوهای از سیر انسان از خلق به سوی حق و بازگشت همراه با حق تعبیر شود. بر همین اساس، این پژوهش یک الگوی مفهومی نوین ارائه میدهد که قابلیت استفاده در بازنگری طراحی معماری قدسی معاصر و ارتقای کیفیت معنوی طراحی مساجد را داراست. این تحقیق نشان میدهد که معماری مساجد اسلامی ایران با مفاهیم فلسفی ملاصدرا مانند حرکت جوهری و اسفار اربعه مرتبط است. روند ورود به مسجد بیانگر مسیر معنوی انسان از خلق به حق و بازگشت میباشد، و ارتباط میان سلسلهمراتب وجودی و معماری مسجد این پیوند را تقویت میکند. این پژوهش مفاهیم نظری برای طراحی معاصر مساجد بر اساس فلسفه صدرایی ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هستیشناسی ملاصدرا؛ مساجد اسلامی؛ سلسلهمراتب حضور | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Exploring the Hierarchy of Presence in Islamic Mosque Architecture Based on the Ontology of Mulla Sadra | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Sadeghi habibabad | ||
| Assistant Professor, Architectural Engineering Department, Faculty of Technical and Engineering, Yasouj University, Yasouj, Iran. E-mail address: AliSadeghi@yu.ac.ir | ||
| چکیده [English] | ||
| The principle of spatial and movement hierarchy in Islamic mosque architecture reflects an intelligent strategy for guiding worshippers from the material world toward higher levels of spiritual meaning. Grounded in Mulla Sadra’s ontological philosophy, this study explores the wisdom inherent in the hierarchical organization of mosque spaces. Using a descriptive-analytical approach, the research combines philosophical textual analysis with architectural examination of two prominent Safavid-era mosques in Isfahan: the Imam Mosque and Sheikh Lotfollah Mosque. The findings reveal that the spatial arrangement of these mosques (including the entrance courtyard, corridors, domed sanctuaries, and mihrab) corresponds closely with core concepts of Sadrian philosophy, such as gradational levels of being, substantial motion, and the Four Journeys (Asfar Arba'ah). Each stage of spatial presence within the mosque represents a symbolic spiritual journey, moving from creation toward the Divine and returning enriched by divine presence. Based on these insights, the study proposes a novel conceptual framework that can inform contemporary sacred architecture, aiming to enhance the spiritual experience within mosque design. It concludes that the architecture of Iranian Islamic mosques embodies Mulla Sadra’s philosophical concepts, demonstrating how the process of entering and moving through a mosque mirrors humanity’s existential journey toward the Divine. This research offers a theoretical foundation for designing modern mosques inspired by Sadrian thought, emphasizing the integration of spiritual hierarchies into architectural form. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Mulla Sadra', s ontology, Islamic mosques, hierarchy of presence | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8 |
||